Bogobojność jest ostrogą, którą Bóg przynagla Swoje sługi do wiedzy i czynów, przez które mogą się do Niego zbliżyć. Gdy serce odczuwa bezpośrednie zagrożenie krzywdą, to boi się i lęka. Obawa powstrzymuje ciało od nieposłuszeństwa i przymusza je do czci i służby. Brak obawy doprowadza do zaniedbania i zuchwałości w popełnianiu grzechów, podczas gdy przesadna obawa doprowadza do stanu beznadziejności i rozpaczy.

Bojaźń Boga, On jest Wywyższony, czasem wytryska z wiedzy o Nim i o Jego Właściwościach - świadomość tego, że mało znaczące dla Niego byłoby starcie niebios i ziemi i że nic nie mogłoby Go powstrzymać, jeśli by Sobie tego zażyczył.

Innymi razy strach jest wywołany przez kombinację wszystkich tych rzeczy, a stopień bogobojności sługi zależy od jego świadomości o swoich własnych błędach i o jego świadomości o Wspaniałości, Potędze i Samowystarczalności Boga – i od faktu, że On (swt) nie będzie rozliczony z tego, co zrobił, a Jego słudzy będą.

Osoba, która obawia się swego Pana najbardziej, posiada największą wiedzę o Nim i o samym sobie. To dlatego Prorok (saw) rzekł: "Na Boga! Spośród wszystkich ludzi ja posiadam największą znajomość Boga i ja boję się Boga najbardziej." (Al-Buchari, Kitab al-Adab, 10/513; Muslim, Kitab al-Fada’il, 15/106; na autorytecie Aiszy (raa))

Imam asz-Szabi został raz zaadresowany: "O mędrcu!" Odpowiedział: "Nie jestem mędrcem, ponieważ mędrzec to ten, który boi się Boga, bo On, Potężny i Wyniosły, mówi:

„Przecież obawiają się Boga jedynie ludzie mądrzy spośród Jego sług.” (35:28)

 

  Bogobojni

Ten, kto doświadcza bogobojności, nie jest tym, kto łka i ociera oczy, ale tym, kto porzuca wszystko, przez co mógłby zasłużyć na karę. Dzun-Nun al-Misri został kiedyś zapytany: "Kiedy sługa jest naprawdę bogobojny?" Odpowiedział: "Wtedy gdy jest w takim samym stanie jak chory, który potrzebuje ochrony od Boga, ponieważ boi się, że jego choroba będzie przedłużona."

Abul-Qasim al-Hakim stwierdził: "Jeśli ktoś się czegoś boi, to przed tym ucieka, a jeśli ktoś jest bogobojny, to biegnie w kierunku Boga." Al-Fudajl ibn Ijad radził: "Jeśli zostaniesz spytany, czy obawiasz się Boga, nie odpowiadaj, bo jeśli powiesz: 'Tak', to skłamiesz, a jeśli powiesz: 'Nie', to będzie to oznaczało, że w Niego nie wierzysz."

Bogobojność wypala zakazane pożądania, a złe czyny, które były słudze dotychczas miłe, stają się wkrótce niesmaczne, tak jak miód staje się odrażający dla kogoś, kto go pragnął, po tym jak odkrył, że jest on zatruty. Bogobojność oswaja członki i wypełnia serce poddaniem, pokorą i spokojem. Arogancja, nienawiść i zazdrość z niego odchodzą i zostaje ono przepełnione Nim, dzięki bojaźni przed Nim i dzięki kontemplacji niebezpieczeństwa Jego kary – więc zajmuje się ono tylko Nim i nikim innym i nie ma innego zainteresowania oprócz Jego kontemplacji, rozliczania sumienia z grzechów i zmagania się na drodze Boga. Sługa z takim sercem jest ostrożny w używaniu każdego oddechu i każdego momentu i ciągle ma wyrzuty sumienia ze względu na wewnętrzne myśli, czyny i słowa. Jego sytuacja jest jak sytuacja osoby, która złapana w szpony lwa, nie wie, czy zostanie zostawiona w spokoju i będzie mogła uciec, czy też zostanie zaatakowana i pożarta. Tak więc staje się ona zewnętrznie i wewnętrznie zajęta tym, czego się obawia. Nie ma w niej miejsca na nic innego oprócz tego, czego się boi. Taki jest stan osoby, która jest pochłonięta bojaźnią przed Bogiem.

 

Zalety bogobojności

Bóg, On jest Potężny i Wysławiony, obdarza przewodnictwem, łaską, wiedzą i akceptacją, tych, którzy się Go obawiają:

„Droga prosta i miłosierdzie dla tych, którzy się obawiają swego Pana.” (7:154)

A także:

„Przecież obawiają się Boga jedynie ludzie mądrzy spośród Jego sług” (35:28)

Oraz:

„Nagrodą ich u Pana będą Ogrody Edenu, gdzie w dole płyną strumyki. Będą tam przebywać na wieki, nieśmiertelni. Bóg będzie z nich zadowolony i oni będą z Niego zadowoleni. – To będzie dla tych, którzy się obawiają swego Pana.” (98:8)

Bóg przykazał Swoim sługom, aby się Go bali i uczynił wiarę kondycją bogobojności.  On, Wysławiony i Potężny mówi:

„Bójcie się Mnie, jeśli jesteście wierzącymi!” (3:175)

Jest więc niepojętym, aby wierzący pozbawiony był, choćby nieznacznie, bojaźni Bożej. Słabość bogobojności jest proporcjonalna do słabości jego wiedzy i wiary.

Prorok(saw) rzekł: "Żaden wierzący, który łka z obawy przed Bogiem, On jest Wywyższony, nigdy nie wstąpi do Ognia, chyba że mleko powróci do swych wymion." (Sahih, at-Tirmidi, Kitab Fada’il al-Dżihad, 5/260 i  Kitab az-Zuhud, 6/600; sklasyfikowana jako sahih hadis)

Al-Fudajl ibn Ijad rzekł: "Każdy kto obawia się Boga, będzie poprowadzony tą obawą do wszelkiego dobra."

Asz-Szibli powiedział: "Za każdym razem, gdy obawiałem się Boga, znalazłem drzwi mądrości i przewodnictwa, które otwierały się w Jego kierunku." Jahja ibn Mu'adh stwierdził: "Każdy zły uczynek wierzącego pociąga za sobą dwie konsekwencje: obawę kary i nadzieję na przebaczenie."  Bóg, Wywyższony, mówi w Qur'anie:

„Zaprawdę, ci, którzy drżą z obawy przed swoim Panem,

Ci, którzy wierzą w znaki swego Pana,

Ci, którzy nie dodają współtowarzyszy swemu Panu,

Ci, którzy dają to, co dają, podczas gdy ich serca drżą,

iż mają powrócić do swego Pana – oto są

Ci, którzy się spieszą ku dobrym uczynkom;

Oni są pierwsi w ich spełnianiu.” (23:57-61)

Aisza (raa) zrelacjonowała: "Spytałam Wysłannika Boga (saw) o te ajaty: 'Czy odnoszą się one do tych, którzy spożywają substancje intoksykujace, cudzołożą i kradną?' On (saw) odparł: “Nie, o córko as-Saddiqa (‘As-Saddiq’ – znaczy prawdomówny, była to kunija zn. imię dane ojcu Aiszy (raa), Abu Bakrowi (raa), ze względu na jego uczciwość, prawość i prostolinijność – oraz ze względu na to, że on zawsze potwierdzał prawdę wieści, słów i czynów Proroka (saw)), są to ci, którzy regularnie poszcza, modlą się, dają zakat i obawiają się, że ich dobre uczynki nie zostaną przyjęte: ‘oto są ci, którzy się spieszą ku dobrym uczynkom ‘"(Sahih, at-Tirmidi, Kitab at-Tafsir, 9/19; al-Hakim, Kitab at-Tafsir, 2/393)

Przekazano na autorytecie Abu Darr (raa), że Wysłannik Boga (saw) wyrecytował surę z Qur'anu zaczynajaca się ajatem:

„Czy nie przeszedł nad człowiekiem pewien czas, kiedy on nie był rzeczą wspomnianą?” (76:1)

Następnie powiedział: "Widzę to, czego nie widzicie i słyszę to, czego nie słyszycie. Niebiosa jęknęły i miały prawo jęknąć. Na Tego, w którego ręku jest moja dusza! Nie ma nawet miejsca na szerokość czterech palców, żeby swoim czołem anioł nie wybijał na niej przed Bogiem pokłonu. Przysięgam na Boga, jeśli wiedzielibyście tyle ile ja wiem, śmialibyście się mniej, a płakalibyście więcej i nie zaznawalibyście rozkoszy z kobietami, ale poszlibyście na otwartą przestrzeń i wzywalibyście Boga na pomoc. Chciałbym być drzewem, które może być ścięte i które może przestać istnieć”. (Sahih, al-Buchari, Kitab ar-Riqaq, 11/319; at-Tirmidi, Kitab az-Zuhud, 6/601.)

Ta hadis wskazuje, że jeśli wiedzielibyśmy tyle ile wiedział Prorok (saw) o Potędze Boga i o Jego odpłacie nieposłusznym Mu, wówczas nasz płacz, żal i strach z powodu tego, co na nas czeka wystarczyłyby na długo. Być może nie śmialibyśmy się w ogóle.

Aisza (raa) przekazała, że kiedykolwiek nastąpiła zmiana wiatru i zaczynała się burza, zachowanie Proroka (saw) też się zmieniało i chodził zaniepokojony po pokoju, wychodził na zewnątrz i wchodził z powrotem. Wszystko to było spowodowane strachem przed karą Boską. (Al-Buchari, Kitab Bad’al-Chalq, 6/300; Muslim, Kitab al-Istisqa’, 6/196)

Abdullah ibn asz-Szuchair zrelacjonował, że kiedykolwiek Wysłannik Boga (saw) modlił się, odgłos jak bulgoczący kocioł wydobywał się z jego (saw) piersi. (Sahih, at-Tirmidi, Kitab asz-Szama’il, p.337; an-Nisa’i, Kitab as-Sahł, 3/13; Abu Dałud, Kitab as-Salah, 3/172)

Jeśli rozważymy stan towarzyszy Proroka (saw) i prawych mężów tej Ummy, którzy po nich nastąpili, niech Bóg będzie z nich zadowolony, odkryjemy, że byli oni zajęci wykonywaniem dobrych uczynków, podczas gdy w tym samym czasie byli przepełnieni bogobojnością. My wszyscy z drugiej strony, wykonujemy uczynki, którym wiele brakuje w porównaniu z nimi (raa), a pomimo tego, czujemy się całkiem bezpieczni.

Abu Bakr as-Saddiq (raa) powiedział: "Chciałbym być niczym więcej niż włosem wyrastającym na boku wierzącego sługi." Kiedykolwiek stawał, aby odmówić modlitwę, trząsł się jak listek z obawy przed Bogiem.

Omar ibn al-Chattab(raa) czytał kiedyś surę at-Tur i gdy wyrecytował ajat: „Zaprawdę, kara twego Pana spadnie niebawem!” (52:7), zapłakał tak rzewnie, że zachorował, aż ludzie przyszli go(raa) odwiedzić. Gdy leżał na łożu śmierci powiedział swojemu synowi: "Ułóż mój policzek przy ziemi, żeby Bóg mi przebaczył." Następnie rzekł: "Jestem stracony, jeśli On mi nie przebaczy." Powtórzył te słowa trzykrotnie i zmarł.

Gdy recytował Qur'an nocą i czytał ajat, który napełniał go bogobojnością, pozostawał w domu w nieskończoność, aż ludzie przychodzili go odwiedzić, myśląc, że jest chory. Jego częsty plącz wyrył dwie ciemne linie na jego twarzy.  

Ibn Abbas (raa) raz mu (raa) powiedział: „Bóg przyłączył wiele państw do muzułmańskiej Ummy poprzez ciebie i dzięki tobie odnieśliśmy wiele zwycięstw.” Omar (raa) odpowiedział: „Wszystkim, na co liczę, jest zbawienie. Nie pragnę ani nagrody ani kary.”

 Osman ibn Affan (raa) za każdym razem, gdy stanął nad grobem, był zwykły płakać, aż jego broda była całkiem zmoczona. Był on (raa) zwykły mówić: „Jeśli stałbym pomiędzy Ogrodem a Ogniem, nie wiedząc, w którym z nich skończę, to chciałbym raczej zmienić się w popiół zanim się dowiem o moim przeznaczeniu.”

Abu’d-Darda (raa) mówił zazwyczaj: „Jeślibyś wiedział, czego doświadczysz po swojej śmierci, nigdy byś nie jadł z apetytem, ani byś nie pil jak spragniony, ani nie wchodziłbyś do domów, aby się tam schronić, ale wyszedłbyś w otwarta przestrzeń i biłbyś się w piersi i płakał z powodu swojej doli. Chciałbym być drzewem do porąbania i spalenia.” (Da’if; ta hadis nie tylko jest przypisana Abu’d-Dardzie, ale jest też przekazana przez as-Sujuti, al-ami’as-Sghir, 3/318, jako hadis przekazaną przez Ibn ‘Asakir. Al-Hakim zanotował podobną hadis, ale innymi słowami, w al-Mustadrak, 4/579 i przypisał ja Abu’d-Dardzie.)

Skóra Ibn Abbasa (raa) pod jego oczami wyglądała jak znoszona skora sandału, z powodu jego częstego łkania.

Pewnego razu po porannej modlitwie Ali ibn Abi Talib (raa) pogrążył się w smutku i powiedział: „Nigdy wcześniej nie widziałem nikogo podobnego do towarzyszy Wysłannika Boga (saw). Ich włosy były w nieładzie, ich twarze blade, pokryci byli kurzem, a miejsca pomiędzy ich oczami wyglądały jak kolana kóz. Spędzali noce na modlitwie i na recytacji Qur’anu, albo stojąc, albo czołem do ziemi. Gdy nadszedł ranek, spędzali go na wysławianiu Boga, przechylając się jak drzewa podczas wietrznego dnia, ze łzami staczającymi się z ich oczu, aż ich ubranie było mokre. Na Boga, wydaje mi się, że ludzie, którzy mnie teraz otaczają, spędzają noce mocno śpiąc.” Następnie wstał i nikt go później nie widział uśmiechniętego, aż został zadźgany na śmierć przez Ibn Mulim.

Musa ibn Masud rzekł: „Za każdym razem, gdy siedzieliśmy w towarzystwie Safjana, wydawało nam się jakby Ogień nas otaczał, z powodu przerażenia i paniki, którą widzieliśmy w jego oczach.” Al-Hasan (raa) został raz opisany tak: „Za każdym razem, gdy się do nas zbliżył, wydawało się nam, że dopiero, co wrócił z pogrzebu najlepszego przyjaciela, za każdym razem, gdy usiadł w naszym towarzystwie, zachowywał się jak więzień, który właśnie został skazany na śmierć przez ścięcie głowy, a kiedykolwiek Ogień został wspomniany, to jakby został stworzony specjalnie dla niego.”

Przekazano, że Zurarah ibn Abu Ałfa prowadził jakichś ludzi w porannej modlitwie i recytował z Qur’anu surę al-Muddassir i kiedy doszedł do słów: „A kiedy zadmą w trąbę, tego Dnia dzień będzie trudny” (74:8-9), stracił oddech i upadł martwy. (Ad-Dahabi, Kitab al-‘Ibar, 1/109)

Zostało przekazane, że Abdullah ibn Amr ibn al-As (raa) powiedział: „Łkaj, a jeśli nie potrafisz, to udawaj, że łkasz! Przysięgam na Tego, w którego ręku jest moje życie, że jeśli ktokolwiek z was by wiedział, prosiłby, aż straciłby głosy i modliłby się, ażby złamał się jego kręgosłup.” (Sahih, al-Hakim, Kitab al-Ahłaal, 4/578)